Skattar í Danmörku – allt sem þú þarft að vita um danska skattkerfið

Skattar í Danmörku

Danska skattkerfið er þekkt fyrir að vera bæði ítarlegt og stafrænt þróað. Allir sem vinna, reka fyrirtæki eða dvelja til lengri tíma í Danmörku þurfa að fylgja dönskum skattareglum, óháð því hvort viðkomandi er danskur ríkisborgari eða erlendur starfsmaður. Skattar eru innheimtir af ríki og sveitarfélögum og byggja á meginreglunni um að þeir sem hafa skattskyldar tekjur í Danmörku greiða skatt þar.

Grunnurinn að skattlagningu í Danmörku er kennitölukerfið (CPR-númer) og skattnúmerið (Skattekort). Þegar þú flytur til Danmerkur eða byrjar að vinna þar, þarftu að skrá þig hjá Skattinum (Skattestyrelsen) til að fá skattkort. Á skattkortinu kemur fram hvaða persónuafsláttur þú átt rétt á, hvaða hluti tekna er skattskyldur og hvaða hlutfall er dregið af launum í skatti og skyldugreiðslum.

Skattar í Danmörku skiptast í nokkra meginflokka: tekjuskatt einstaklinga, sveitarfélagaskatt, kirkjuskatt fyrir þá sem eru skráðir í þjóðkirkjuna, vinnumarkaðsgjöld, fyrirtækjaskatt og virðisaukaskatt. Auk þess eru til sértækir neysluskattar, til dæmis á áfengi, tóbak, eldsneyti og ákveðnar tegundir umhverfismengandi starfsemi. Samspil þessara skatta ræður því hversu mikið einstaklingar og fyrirtæki greiða í heildarskatt.

Einstaklingar í Danmörku greiða skatt af launatekjum, atvinnurekstrartekjum, lífeyri, bótum og fjármagnstekjum, svo sem vöxtum og arði. Skattkerfið er stigskipt með persónuafslætti og mismunandi skatthlutum eftir tekjuþrepum, þannig að hærri tekjur bera hærra skatthlutfall. Samhliða því geta margir kostnaðarliðir verið frádráttarbærir, til dæmis tilteknar ferðakostnaðar- og vaxtagreiðslur, sem lækka skattstofninn.

Fyrirtæki í Danmörku, bæði dönsk og erlend sem reka fasta starfsstöð þar í landi, greiða fyrirtækjaskatt af hagnaði. Virðisaukaskattur (moms) er lagður á flestar vörur og þjónustu, með almennri skatthlutfallstölu sem gildir um langflest viðskipti. Fyrirtæki þurfa að skrá sig í virðisaukaskatt þegar velta fer yfir ákveðin lögbundin mörk og skila reglulega inn virðisaukaskattsskýrslum.

Danmörk hefur gert tvísköttunarsamninga við fjölda ríkja til að koma í veg fyrir að sömu tekjur séu skattlagðar tvisvar, bæði í Danmörku og í heimaríki einstaklings eða fyrirtækis. Þetta skiptir sérstaklega miklu máli fyrir erlenda starfsmenn, útsenda starfsmenn og alþjóðleg fyrirtæki sem starfa þvert á landamæri. Rétt beiting samninganna getur haft veruleg áhrif á endanlega skattbyrði.

Skattkerfið í Danmörku er að mestu rafrænt. Flestir fá fyrirfram útfyllt skattframtal sem byggir á upplýsingum frá launagreiðendum, bönkum, lífeyrissjóðum og öðrum aðilum sem skila gögnum beint til skattyfirvalda. Skattgreiðendur bera þó alltaf ábyrgð á að yfirfara, leiðrétta og staðfesta upplýsingarnar innan tiltekins frests. Rétt og tímanleg skil eru lykilatriði til að forðast álag, vexti og hugsanlegar sektir.

Fyrir þá sem eru nýir á dönskum vinnumarkaði eða reka fyrirtæki í fyrsta sinn getur kerfið virst flókið. Því er mikilvægt að kynna sér helstu reglur um skattskyldu, frádrátt, skilafresti og rafrænar lausnir eins og skattemappe og MitID. Góð yfirsýn yfir dönsku skattareglurnar hjálpar til við að forðast óvæntar bakkröfur og tryggir að þú nýtir þér þau réttindi og ívilnanir sem þú átt rétt á samkvæmt lögum.

Stutt yfirlit yfir danska skattkerfið

Danska skattkerfið byggir á því að skattleggja bæði einstaklinga og fyrirtæki eftir heildartekjum þeirra, búsetu og tegund starfsemi. Skattar eru innheimtir á þremur meginstigum: ríkisskattar, sveitarfélagsskattar og skyldubundnar greiðslur til kirkju og vinnumarkaðssjóða. Kerfið er framsækið, sem þýðir að hlutfall tekjuskatts hækkar eftir því sem tekjur aukast.

Allir sem teljast skattskyldir í Danmörku greiða tekjuskatt af launatekjum, atvinnurekstrartekjum og flestum öðrum reglulegum tekjum. Skattskylda nær yfir heimstekjur ef viðkomandi er búsettur í Danmörku, en eingöngu yfir tekjur sem tengjast Danmörku ef viðkomandi er takmarkað skattskyldur, til dæmis vegna tímabundinnar vinnu eða eignarhalds á danska fasteign.

Tekjuskattur einstaklinga samanstendur af sveitarfélagsskatti, sem er mismunandi eftir sveitarfélögum, kirkjuskatti fyrir þá sem eru skráðir í þjóðkirkjuna og ríkisskatti. Ríkisskatturinn skiptist í almenna tekjuskattinn og viðbótarskatt á hærri tekjur. Að auki greiða einstaklingar skyldubundin framlög til vinnumarkaðssjóða sem dregin eru beint af launum.

Fyrirtæki í Danmörku greiða fyrirtækjaskatt af hagnaði sínum samkvæmt einni landsvísu skatthlutfallstölu. Skattskylda fyrirtækja nær yfir hagnað af rekstri, fjármagnstekjur og aðrar tekjur sem tengjast starfsemi í Danmörku. Fyrirtæki þurfa jafnframt að taka mið af virðisaukaskatti á sölu vöru og þjónustu, nema starfsemin falli undir undanþágur.

Virðisaukaskattur (moms) er einn af mikilvægustu tekjustofnum ríkisins. Almenna VSK-prósentan er sú sama fyrir flestar vörur og þjónustu, en ákveðnar tegundir starfsemi, til dæmis heilbrigðisþjónusta, menntun og tiltekin fjármálaþjónusta, eru undanþegnar. Fyrirtæki sem ná yfir ákveðnum árstekjum af skattskyldri veltu verða að skrá sig í VSK-skrá og skila reglulega VSK-skýrslum.

Danska skattkerfið býður upp á ýmsar frádráttarleiðir og skattaívilnanir, til dæmis vegna kostnaðar við vinnuferðir, stéttarfélagsgjalda, lífeyrisiðgjalda og ákveðinna fjárfestinga. Þessar reglur hafa bein áhrif á endanlega skattbyrði bæði einstaklinga og fyrirtækja og gera það að verkum að tvær manneskjur með sömu brúttótekjur geta greitt mismunandi mikið í skatt eftir frádrætti og persónulegri stöðu.

Skattframtöl og greiðslur byggja að mestu á rafrænu kerfi skattyfirvalda, þar sem upplýsingar um laun, lífeyri, bætur og vexti eru að stórum hluta sendar sjálfkrafa inn af vinnuveitendum, bönkum og öðrum aðilum. Skattgreiðendur þurfa þó sjálfir að yfirfara, leiðrétta og staðfesta framtalið innan tiltekins frests, og greiða mismun ef áætlaður skattur hefur verið of lágur.

Danmörk hefur gert fjölda tvísköttunarsamninga við önnur lönd til að koma í veg fyrir að sama tekjan sé skattlögð tvisvar. Þetta skiptir sérstaklega miklu máli fyrir erlenda starfsmenn, útsenda starfsmenn og fyrirtæki sem starfa yfir landamæri. Í slíkum tilvikum þarf að skoða bæði danskar reglur og viðeigandi tvísköttunarsamning til að ákvarða hvar og hvernig tekjurnar eru skattlagðar.

Í stuttu máli einkennist danska skattkerfið af framsækinni tekjuskattlagningu, samspili milli ríkis- og sveitarfélagsskattkerfis, víðtækri notkun virðisaukaskatts og skýrum reglum um skattskyldu bæði innlendra og erlendra aðila. Góð yfirsýn yfir þessar meginreglur er forsenda þess að nýta rétt sinn til frádráttar, forðast van- eða ofgreiðslu skatta og tryggja að allar skyldur gagnvart dönskum skattyfirvöldum séu uppfylltar á réttan hátt.

Tekjuskattur einstaklinga í Danmörku

Í Danmörku er tekjuskattur einstaklinga lagður á allar skattskyldar tekjur, þar á meðal launatekjur, atvinnurekstrartekjur, lífeyri og flestar tegundir fjármagnstekna. Skattkerfið er stigskipt og samanstendur af sveitarfélagaskatti, ríkisskatti, kirkjuskatti (fyrir þá sem eru í þjóðkirkjunni) og skyldubundnu framlagi til vinnumarkaðarins. Samtals skatthlutfall á launatekjur getur því orðið hátt, en á móti kemur víðtækt kerfi persónuafslátta og frádráttar.

Allir sem búa í Danmörku og dvelja þar yfirleitt meira en 6 mánuði teljast almennt óheft skattskyld og greiða skatt af heimstekjum sínum. Þeir sem dvelja skemur eða vinna tímabundið geta verið takmarkað skattskyld og greiða þá aðeins skatt af tekjum sem tengjast Danmörku.

Bygging tekjuskatts einstaklinga

Tekjuskattur einstaklinga í Danmörku skiptist í nokkra meginþætti:

• Sveitarfélagaskattur (kommuneskat) – breytilegur eftir sveitarfélögum, að jafnaði um 24–27% af skattstofni.
• Heilbrigðis- og svæðisbundin gjöld – innifalin í heildarskatti til sveitarfélaga og ríkis.
• Ríkisskattur (bundskat) – stigskiptur tekjuskattur ríkisins með lægra og hærra þrepi.
• Kirkjuskattur (kirkeskat) – um 0,4–1,3% eftir sveitarfélögum, aðeins fyrir þá sem eru skráðir í þjóðkirkjuna.
• Vinnumarkaðsframlag (AM-bidrag) – 8% af launatekjum og ákveðnum öðrum tekjum, dregið frá áður en tekjuskattur er reiknaður.

Vinnumarkaðsframlagið er reiknað fyrst, og síðan er tekjuskattur sveitarfélaga og ríkis lagður á eftir það. Þetta þýðir að raunverulegt skatthlutfall á launatekjur er lægra en einföld summa allra prósenta, þar sem hluti gjaldanna er reiknaður á mismunandi skattstofna.

Persónuafsláttur og skattfrjálsar tekjur

Allir skattskyldir einstaklingar í Danmörku fá árlegan persónuafslátt (personfradrag) sem lækkar tekjuskattsgreiðslur. Persónuafslátturinn er fast fjárhæðarafsláttur í krónum sem dregst frá útreiknuðum skatti, ekki frá tekjum sjálfum. Hjón og sambúðarfólk geta að hluta til flutt ónýttan persónuafslátt á milli sín.

Til viðbótar við persónuafslátt eru ákveðnar tekjur og bætur að hluta eða að fullu skattfrjálsar, til dæmis sumar félagslegar greiðslur, ákveðnar tegundir styrkja og tilfallandi bætur, að því gefnu að skilyrði laga séu uppfyllt.

Skattþrep og hátekjuskattur

Ríkisskatturinn í Danmörku er stigskiptur. Fyrst er lagður á almennur ríkisskattur á allar skattskyldar tekjur yfir ákveðnum lágmarksþröskuldi eftir frádrátt. Yfir tilteknu tekjumarki bætist við hátekjuskattur (topskat) sem hækkar heildarskattinn á þann hluta tekna sem fer yfir viðmiðunarmörkin.

Þetta þýðir að einstaklingur með meðaltekjur greiðir aðeins sveitarfélagaskatt, almennan ríkisskatt og vinnumarkaðsframlag, en einstaklingur með hærri tekjur greiðir að auki hátekjuskatt af tekjum umfram tiltekið árlegt viðmið. Skattþrepin eru uppfærð reglulega og miðast við árstekjur eftir skyldubundin frádráttargjöld.

Frádráttur og sérreglur fyrir launþega

Launþegar í Danmörku geta nýtt ýmsa frádrætti sem lækka skattstofninn. Algengustu frádrættirnir eru:

• Frádráttur vegna stéttarfélagsgjalda og skyldubundinna atvinnusamtaka
• Frádráttur vegna lífeyrisiðgjalda innan ákveðinna marka
• Frádráttur vegna ferðakostnaðar til og frá vinnu yfir ákveðnu lágmarksviðmiði
• Frádráttur vegna vaxtagjalda af lánum, þar á meðal húsnæðislánum

Frádrættir eru yfirleitt skráðir í rafrænu kerfi skattyfirvalda, en skattaðili ber ábyrgð á að upplýsingarnar séu réttar. Rétt skráning frádráttar getur haft veruleg áhrif á endanlega skattgreiðslu og endurgreiðslu eða eftirstöðvar við álagningu.

Skattlagning fjármagnstekna og annarra tekna

Fjármagnstekjur einstaklinga, svo sem vextir, arður og söluhagnaður af verðbréfum, lúta sérreglum. Skattprósentur á fjármagnstekjur eru aðskildar frá launatekjum og geta verið mismunandi eftir tegund fjármagnstekna og upphæð. Hagnaður af sölu eigna, til dæmis fasteigna eða hlutabréfa, getur verið skattskyldur að hluta eða að fullu, eftir því hversu lengi eignin hefur verið í eigu og hvaða reglur gilda um viðkomandi eignaflokk.

Aðrar tekjur, svo sem tekjur af leigu, aukavinnu eða sjálfstæðri starfsemi, geta fallið undir bæði almennan tekjuskatt og sérstakar reglur um atvinnurekstur eða fjárfestingu. Mikilvægt er að flokka slíkar tekjur rétt í skattframtali til að forðast van- eða ofgreiðslu skatta.

Skattskylda erlendra einstaklinga í Danmörku

Erlendir starfsmenn sem flytja til Danmerkur eða vinna þar tímabundið falla undir danskar reglur um tekjuskatt. Í sumum tilvikum geta þeir nýtt sér sérstakt álagningarkerfi fyrir útlendinga með föstu skatthlutfalli á launatekjur yfir tiltekið tímabil, að uppfylltum skilyrðum um tegund starfa, launahæð og dvöl. Þetta kerfi getur verið hagstætt fyrir sérfræðinga og útsenda starfsmenn, en útilokar þá oft aðra frádrætti og ívilnanir.

Hvort einstaklingur telst búsettur í Danmörku í skattalegum skilningi ræðst af dvöl, fjölskylduaðstæðum og tengslum við landið. Tvísköttunarsamningar Danmerkur við önnur ríki hafa einnig áhrif á það hvort og hvernig erlendar tekjur eru skattlagðar.

Árlegt uppgjör og staðgreiðsla skatta

Tekjuskattur einstaklinga í Danmörku er að mestu innheimtur með staðgreiðslu. Vinnuveitandi heldur eftir skatti og vinnumarkaðsframlagi samkvæmt skattkorti starfsmannsins og skilar til skattyfirvalda. Í lok tekjuársins er gerð árleg álagning þar sem allar tekjur, frádrættir og fyrirframgreiddir skattar eru teknir saman.

Ef of mikið hefur verið greitt í skatt fæst endurgreiðsla, en ef staðgreiðsla hefur verið of lág þarf að greiða eftirstöðvar innan tiltekins frests. Mikilvægt er að uppfæra skattkort og upplýsingar hjá skattyfirvöldum þegar breytingar verða á tekjum, fjölskylduaðstæðum eða frádrætti, til að forðast óvæntar eftirstöðvar við álagningu.

Skattar frá sjónarhóli launþega

Frá sjónarhóli launþega í Danmörku er mikilvægt að skilja hvernig launaseðillinn er uppbyggður, hvaða skattar eru dregnir af launum og hvaða réttindi fylgja greiðslu skatta. Danska skattkerfið byggir á því að launagreiðandi heldur eftir skatti við útborgun launa á grundvelli skattakorts (skattekort) og skráningar hjá Skattestyrelsen.

Allir sem vinna í Danmörku og hafa skattskyldar tekjur fá úthlutað dönsku kennitölu (CPR-númeri) og skattakorti. Skattakortið segir launagreiðanda hversu mikinn skatt á að halda eftir í hverjum mánuði, með hliðsjón af persónuafslætti, áætluðum heildartekjum og mögulegum frádrætti.

Hvernig er skattur dreginn af launum?

Launþegar greiða í grunninn þrjá meginflokka skatta og gjalda af launum sínum:

• tekjuskatt til ríkis og sveitarfélaga
• vinnumarkaðsgjald (AM-bidrag)
• mögulegan toppskatt (topskat) ef tekjur fara yfir ákveðin mörk

Vinnumarkaðsgjaldið er 8% og er reiknað af heildarlaunum áður en aðrir skattar eru dregnir frá. Eftir að AM-bidrag hefur verið dregið frá er reiknaður tekjuskattur til sveitarfélags og ríkis samkvæmt stigskiptum skatthlutföllum. Sveitarfélög og kirkja (ef við á) leggja á sinn hluta, sem að jafnaði er á bilinu um 24–27% samtals, en nákvæm prósenta fer eftir búsetusveitarfélagi og því hvort viðkomandi greiðir kirkjuskatt.

Ofan á þetta bætist ríkisskattur. Fyrir tekjur yfir ákveðnu árlegu þrepi er lagður á svokallaður toppskattur, sem er um 15%. Toppskatturinn reiknast aðeins af þeim hluta tekna sem fer yfir viðmiðunarmörkin, ekki af öllum tekjunum.

Persónuafsláttur og áhrif hans á launaseðilinn

Allir skattskyldir í Danmörku eiga rétt á persónuafslætti (personfradrag) sem lækkar þann skatt sem annars væri greiddur. Persónuafslátturinn er árleg upphæð sem Skattestyrelsen skiptir niður á mánuði, þannig að launagreiðandi dregur lægri skatt af hverjum launaseðli. Hjón og sambúðarfólk geta að hluta til nýtt persónuafslátt hvors annars ef annar aðilinn nýtir hann ekki að fullu.

Ef þú byrjar að vinna um mitt ár eða vinnur aðeins hluta úr ári getur verið að þú nýtir ekki allan persónuafsláttinn nema þú uppfærir áætlaðar tekjur þínar hjá Skattestyrelsen. Þess vegna er mikilvægt að skrá réttar upplýsingar um tekjur og frádrátt í rafrænu skattakerfi Danmerkur svo launaseðillinn endurspegli raunverulega stöðu.

Launaseðill – hvað ættir þú að athuga?

Á hverjum launaseðli ætti að koma skýrt fram:

• heildarlaun (bruttólaun) fyrir skatt
• AM-bidrag (8%) og upphæð þess
• skattstofn eftir AM-bidrag
• útreiknaður tekjuskattur (ríkis-, sveitarfélaga- og mögulegur kirkjuskattur)
• mögulegur toppskattur ef tekjur fara yfir toppskattsmörk
• greidd lífeyrisiðgjöld, stéttarfélagsgjöld og önnur frádráttarbær gjöld
• útborguð laun (nettólaun)

Launþegar ættu reglulega að bera saman launaseðilinn við upplýsingar á skattakortinu sínu og í rafrænum skattareikningi (skattekonto) til að tryggja að ekki sé verið að halda of miklum eða of litlum skatti eftir.

Frádráttur sem skiptir launþega máli

Frá sjónarhóli launþega skiptir miklu að nýta þá frádrætti sem standa til boða. Algengustu frádrættirnir eru:

• ferðakostnaður til og frá vinnu yfir ákveðnu daglegu vegalengdarmarki
• stéttarfélagsgjöld og gjöld til atvinnurekendasamtaka innan ákveðinna marka
• frjáls lífeyrissparnaður og viðbótarlífeyrir (ef hann uppfyllir skilyrði til frádráttar)
• kostnaður tengdur tímabundinni dvöl vegna vinnu, t.d. ef þú býrð langt frá fjölskyldu vegna starfa

Rétt skráning frádráttar getur lækkað árlegan tekjuskatt verulega. Launþegar þurfa þó að geta sýnt fram á kostnað með gögnum ef Skattestyrelsen óskar eftir því.

Launþegar með fleiri en einn vinnuveitanda

Ef þú ert með fleiri en eitt starf í Danmörku er mikilvægt að aðeins einn launagreiðandi noti aðalskattakortið (hovedkort) með persónuafslætti. Aðrir vinnuveitendur eiga að nota aukakort (bikort) án persónuafsláttar. Ef tveir vinnuveitendur nota aðalskattakortið getur það leitt til þess að of lítill skattur er greiddur yfir árið og að þú fáir bakreikning þegar endanlegt skattframtal er reiknað.

Launþegar í hlutastarfi, tímavinnu og með breytilegar tekjur

Fyrir þá sem vinna í hlutastarfi, í tímavinnu eða með miklar yfirvinnur er sérstaklega mikilvægt að uppfæra áætlaðar árstekjur hjá Skattestyrelsen. Skattakerfið byggir á áætlun um heildartekjur ársins, og ef raunverulegar tekjur verða mun hærri en áætlað var, getur það leitt til þess að skatturinn sem dreginn er af launum sé of lágur.

Með því að laga áætlunina í miðju ári er hægt að dreifa skatti betur yfir mánuðina og forðast óvænta eftirskattgreiðslu þegar endanlegt uppgjör fer fram.

Skattaskráning fyrir erlenda launþega

Erlendir starfsmenn sem koma til Danmerkur í launavinnu þurfa að skrá sig hjá Skattestyrelsen, fá CPR-númer og skattakort áður en laun eru greidd út. Í sumum tilvikum geta erlendir sérfræðingar og hátekjufólk nýtt sér sérstakt skattakerfi með föstu skatthlutfalli á launatekjur í stað hefðbundins stigskipt skattkerfis, að því gefnu að ákveðin skilyrði um starf, laun og tímabil séu uppfyllt.

Launþegar sem dvelja tímabundið í Danmörku ættu einnig að kanna hvort tvísköttunarsamningur milli Danmerkur og heimalands þeirra hafi áhrif á skattlagningu launa og hvort hluti tekna sé skattskyldur í öðru landi.

Árlegt uppgjör og endanlegur skattur

Þótt skattur sé dreginn af hverjum launaseðli er endanlegur skattur reiknaður þegar árlegar tekjur og frádrættir liggja fyrir í skattframtali. Ef of mikill skattur hefur verið greiddur fæst endurgreiðsla, en ef of lítill skattur hefur verið greiddur þarf launþegi að greiða mismuninn innan tiltekins frests.

Fyrir launþega í Danmörku er því lykilatriði að fylgjast með skattakortinu, launaseðlum og skráningu frádráttar allt árið. Með góðu yfirliti yfir eigin skattastöðu er hægt að forðast óvæntar eftirgreiðslur og tryggja að þú nýtir þá skattaívilnanir sem þú átt rétt á.

Hvaða skattaívilnanir standa dönskum starfsmönnum til boða?

Danska skattkerfið býður starfsmönnum upp á ýmsar skattaívilnanir og frádrætti sem geta lækkað heildarskattbyrði verulega. Mikilvægt er að skrá allar viðeigandi upplýsingar á årsopgørelse og forskudsopgørelse hjá Skattestyrelsen til að nýta réttinn til ívilnana að fullu.

Grunnurinn að skattaívilnunum fyrir einstaklinga í Danmörku er svokölluð persónuafsláttur (personfradrag). Fullorðnir einstaklingar með fullt skattskyldu búsetu í Danmörku fá árlegan persónuafslátt sem dregst frá útreiknuðum skatti áður en endanlegur skattur er greiddur. Persónuafslátturinn er föst krónutala á ári og skiptist sjálfkrafa niður á mánuði í gegnum launakerfið. Hjón og sambúðarfólk geta að hluta til flutt ónýttan persónuafslátt á milli sín, sem er sérstaklega hagkvæmt ef annar aðilinn hefur litlar eða engar tekjur.

Auk persónuafsláttar geta starfsmenn fengið frádrátt vegna ferðakostnaðar til og frá vinnu (befordringsfradrag). Þessi frádráttur byggist á fjarlægðinni milli heimilis og vinnustaðar og er reiknaður á dag fyrir þá daga sem raunverulega er ekið eða ferðast til vinnu. Frádráttur er veittur frá ákveðinni lágmarksfjarlægð og upp að tilteknum kílómetrafjölda með mismunandi krónutölu á hvern kílómetra. Ferðir með einkabíl, lest, strætó eða samfloti geta fallið undir þennan frádrátt, svo lengi sem starfsmanninum ber sjálfum kostnaðurinn.

Margir launþegar í Danmörku geta einnig nýtt sér frádrátt vegna stéttarfélagsgjalda og gjalda til atvinnuleysistrygginga (fagforeningskontingent og a-kasse). Greiðslur til viðurkenndra stéttarfélaga og atvinnuleysistryggingasjóða eru að mestu eða að hluta frádráttarbærar innan ákveðinna árlegra hámarksfjárhæða. Þessi frádráttur er oft skráður sjálfkrafa í skattakerfið, en ráðlegt er að yfirfara ársuppgjörið til að tryggja að allar greiðslur hafi verið teknar með.

Starfsmenn sem starfa tímabundið langt frá heimili geta í sumum tilvikum fengið frádrátt vegna aukakostnaðar við dvöl fjarri heimili (rejsefradrag / kost og logi). Þetta á einkum við þegar starfsmaður heldur lögheimili sínu annars staðar og uppfyllir skilyrði um fjarlægð, tímabil og reglubundna heimferða. Frádrátturinn tekur þá til aukins kostnaðar við fæði og gisting, annaðhvort samkvæmt stöðluðum daggjöldum eða á grundvelli raunverulegs kostnaðar innan ákveðinna hámarka.

Fjölskyldufólk getur notið barnatengdra ívilnana. Foreldrar sem borga meðlag geta fengið frádrátt fyrir ákveðnum hluta meðlagsgreiðslna sem viðurkenndar eru af dönskum yfirvöldum. Einnig eru til staðar sérstakar barnatengdar greiðslur og styrkir utan hefðbundins skattkerfis, sem þó hafa áhrif á heildartekjur heimilisins og geta óbeint haft áhrif á skattlagningu.

Fjárfestingar og sparnaður geta einnig veitt skattaívilnanir. Frádráttur vegna vaxta á lánum (rentefradrag) er algengur, sérstaklega hjá þeim sem eiga húsnæði með veðlánum. Vextir af húsnæðislánum og öðrum persónulegum lánum eru að hluta frádráttarbærir, þó með mismunandi áhrifum eftir tekjustigi og heildarfjárhæð vaxta. Þar að auki eru til sértæk skattaleg úrræði fyrir lífeyrissparnað, þar sem iðgjöld til ákveðinna tegunda lífeyrissjóða og eftirlaunareikninga eru frádráttarbær innan árlegra hámarka.

Í sumum tilvikum geta starfsmenn fengið skattalega hagstæða meðferð á ákveðnum fríðindum frá vinnuveitanda. Þetta getur til dæmis átt við um vinnustaðahjól, netaðgang, síma, hluta af kostnaði við námskeið eða endurmenntun sem tengist starfinu, svo og tiltekin heilsutengd úrræði. Reglur um skattlagningu fríðinda (personalegoder) eru nákvæmar og skilgreina hvaða fríðindi eru skattfrjáls, hvaða eru skattlögð að hluta og hvaða teljast fullar skattskyldar tekjur.

Erlendir starfsmenn með sérhæfða hæfni geta í ákveðnum tilvikum fallið undir sérstakt lágskattakerfi fyrir hálaunaða sérfræðinga og stjórnendur (forskerskatteordningen). Samkvæmt því er launatekjur skattlagðar með fastri, lægri skatthlutfallsaðferð í takmarkaðan tíma, að því gefnu að uppfyllt séu skilyrði um lágmarkslaun, ráðningarsamband og tímabundna dvöl. Þetta kerfi er sérstaklega hannað til að laða að sérfræðinga til Danmerkur og getur verið mjög hagstætt fyrir þá sem uppfylla skilyrðin.

Til viðbótar við ofangreint geta starfsmenn í sumum tilvikum fengið frádrátt vegna vinnu tengdrar menntunar og endurmenntunar, ef kostnaðurinn er nauðsynlegur til að viðhalda eða bæta starfshæfni í núverandi starfi. Skilyrðin eru þó ströng og mikilvægt er að geyma kvittanir og gögn sem sýna fram á tengslin við starfið.

Til að nýta allar skattaívilnanir sem standa dönskum starfsmönnum til boða er mikilvægt að:

• uppfæra forskudsopgørelse þegar aðstæður breytast (laun, heimilisfang, ferðalengd til vinnu, lán, börn)
• yfirfara årsopgørelse vandlega og bæta við frádráttum sem ekki eru skráðir sjálfkrafa
• geyma kvittanir og samninga sem sanna rétt til frádráttar
• leita faglegrar ráðgjafar ef um er að ræða flóknar aðstæður, til dæmis erlendar tekjur eða tímabundna dvöl í Danmörku

Rétt nýting skattaívilnana getur haft veruleg áhrif á ráðstöfunartekjur starfsmanna í Danmörku. Þess vegna borgar sig að kynna sér reglurnar vel og tryggja að allar heimilar ívilnanir séu skráðar rétt í dönsku skattkerfi.

Fyrirtækjaskattar í Danmörku

Fyrirtækjaskattar í Danmörku byggjast á skýru og tiltölulega einföldu kerfi, þar sem megináhersla er á tekjuskatt lögaðila, virðisaukaskatt og ýmsa sértæka skatta. Fyrirtæki sem starfa í Danmörku, hvort sem þau eru dönsk eða erlend með fasta starfsstöð, þurfa að fylgja dönskum skattareglum og skrá sig hjá Skattestyrelsen áður en starfsemi hefst.

Almennur tekjuskattur fyrirtækja (selskabsskat) í Danmörku er 22%. Skatturinn leggst á hagnað lögaðila, svo sem hlutafélaga (A/S), einkahlutafélaga (ApS) og annarra félaga sem teljast sjálfstæðir skattaðilar. Skattskyldur hagnaður er reiknaður sem rekstrartekjur að frádregnum frádráttarbærum rekstrarkostnaði, afskriftum og vöxtum, í samræmi við dönsk bókhalds- og skattalög.

Fyrirtæki með fasta starfsstöð í Danmörku, jafnvel þótt móðurfélagið sé skráð erlendis, greiða tekjuskatt af þeim hagnaði sem rekinn er í Danmörku. Hvað telst til fastrar starfsstöðvar ræðst meðal annars af lengd og umfangi starfseminnar, til dæmis varanleg skrifstofa, verkstaður eða byggingarframkvæmd sem stendur yfir í lengri tíma.

Tap í rekstri má yfirleitt flytja ótakmarkað fram á við og jafna á móti framtíðarhagnaði, að því tilskildu að ákveðnum formsatriðum sé fylgt í framtölum. Hins vegar gilda reglur um takmarkanir á nýtingu uppsafnaðs taps, til dæmis þegar eigendaskipti verða eða félög sameinast, til að koma í veg fyrir svokallaðan tapsflutning í skattalegum tilgangi.

Afskriftir eigna, svo sem véla, búnaðar og hugbúnaðar, fara eftir dönskum skattareglum sem heimila bæði línulegar og stiglækkandi afskriftir, eftir tegund eigna. Fyrirtæki þurfa að halda skýra afskriftaskrá og tryggja að afskriftir samræmist raunverulegri notkun og endingartíma eigna. Fjárfestingar í rannsóknum og þróun geta að uppfylltum skilyrðum notið aukins frádráttar eða sérstakra hvata.

Arður sem danskt félag fær frá dótturfélagi innan Evrópusambandsins eða frá félagi í landi sem Danmörk hefur tvísköttunarsamning við, getur verið að hluta eða að fullu undanþeginn tekjuskatti, ef ákveðin eignarhalds- og tímaskilyrði eru uppfyllt. Sama á við um arðgreiðslur frá dönsku félagi til erlendra eigenda, þar sem heimaríki eigandans og tvísköttunarsamningar ráða því hvort og hvernig haldinn er eftir staðgreiðsluskatt af arði.

Fyrirtæki í Danmörku þurfa einnig að taka tillit til virðisaukaskatts (moms), launatengdra gjalda og hugsanlegra sértækra skatta eftir atvinnugrein, til dæmis umhverfisgjalda eða vörugjalda á tilteknar vörur. Þótt þessir skattar séu ekki hluti af sjálfum tekjuskattinum hafa þeir veruleg áhrif á heildarskatthlutfall og rekstrarkostnað fyrirtækja.

Skattskil fyrirtækja fara fram rafrænt til Skattestyrelsen. Fyrirtæki þurfa að skila árlegu skattframtali á grundvelli samþykktra ársreikninga innan tiltekins frests eftir lok reikningsárs. Á grundvelli áætlaðs hagnaðar greiða fyrirtæki fyrirframgreiddan tekjuskatt í tveimur eða fleiri greiðslum yfir árið, og síðan fer fram endanlegt uppgjör þegar framtalið hefur verið afgreitt.

Fyrirtæki sem starfa yfir landamæri þurfa að hafa í huga reglur um milliverðlagningu (transfer pricing). Danska skattyfirvaldið krefst þess að félög í samstæðu sem eiga viðskipti sín á milli geti sýnt fram á að verðlagning sé á markaðsforsendum, og í mörgum tilvikum er skylt að útbúa formlega milliverðlagningarskýrslu. Brot á þessum reglum getur leitt til álags, viðurlaga og leiðréttingar á skattskyldum hagnaði.

Heildstæð yfirsýn yfir fyrirtækjaskatta í Danmörku krefst þess að tekið sé mið af tegund félags, rekstrarformi, fjármögnun, eignarhaldi og því hvort starfsemin nær yfir fleiri lönd. Fyrirtæki sem vilja nýta löglegar skattalegar leiðir til hagræðingar þurfa að fylgjast vel með dönskum skattareglum, breytingum á þeim og túlkun skattyfirvalda, og leita sérfræðiráðgjafar þegar reksturinn verður flóknari eða nær yfir mörg lönd.

Virðisaukaskattur (VSK) í Danmörku

Virðisaukaskattur (VSK) í Danmörku, á dönsku nefndur moms, er almennur neysluskattur sem leggst á flest vörukaup og þjónustuviðskipti. Staðal VSK-prósenta í Danmörku er 25% og er hún sú sama fyrir flestar vörur og þjónustu, þar á meðal matvöru, veitingaþjónustu, faglega ráðgjöf og byggingarvinnu. Í danska kerfinu eru ekki notaðar lægri VSK-prósentur fyrir tilteknar vöruflokka, eins og algengt er í mörgum öðrum Evrópulöndum.

VSK er innheimtur á hverju stigi viðskiptaferlisins, en fyrirtæki sem eru VSK-skyld geta dregið frá þann VSK sem þau greiða við innkaup (innskatt) frá þeim VSK sem þau innheimta af viðskiptavinum (útskatt). Aðeins mismunurinn er greiddur til skattyfirvalda (Skattestyrelsen), sem tryggir að skattbyrðin lendi að lokum á endanlegum neytanda.

Hver þarf að skrá sig fyrir VSK í Danmörku?

Allir rekstraraðilar – bæði dönsk og erlend fyrirtæki – sem stunda skattskylda starfsemi í Danmörku þurfa að meta hvort þau falli undir VSK-skyldu. Almenna reglan er sú að ef velta af VSK-skyldri starfsemi fer yfir tiltekið lágmarksmark, verður að skrá fyrirtækið í VSK hjá danska fyrirtækjaskránni (Erhvervsstyrelsen) og skattyfirvöldum.

Fyrirtæki sem veita eingöngu VSK-undanskilda þjónustu, til dæmis tiltekna fjármála- og tryggingaþjónustu eða ákveðna heilbrigðis- og félagsþjónustu, eru almennt ekki VSK-skyld og hafa því ekki rétt á að draga innskatt frá. Fyrirtæki sem blanda saman VSK-skyldri og VSK-undanskildri starfsemi þurfa að beita hlutfallsaðferð við frádrátt innskatts.

VSK-skyld velta og skattskyld viðskipti

VSK-skyld velta í Danmörku nær yfir sölu á vörum og þjónustu sem fer fram gegn endurgjaldi innan danska skattasvæðisins. Einnig getur VSK-skylda skapast við:

• innflutning vara frá löndum utan ESB
• kaup á þjónustu frá erlendum aðilum (reverse charge)
• fjarviðskipti og rafræna þjónustu til neytenda í Danmörku
• flutning vöru milli landa innan ESB þegar ákveðnum skilyrðum er fullnægt

Sum viðskipti eru undanþegin VSK, til dæmis leiga á íbúðarhúsnæði, tiltekin mennta- og menningarstarfsemi, heilbrigðisþjónusta og ákveðin fjármála- og tryggingaþjónusta. Mikilvægt er að greina skýrt á milli VSK-skyldrar og undanþeginnar starfsemi, þar sem það hefur bein áhrif á rétt til innskattsfrádráttar.

VSK-skráning og VSK-númer

Þegar fyrirtæki er skráð í VSK fær það danskt virðisaukaskattsnúmer, oft nefnt CVR-/Momsnummer. Þetta númer þarf að koma fram á reikningum, samningum og í rafrænum skilum til skattyfirvalda. Erlend fyrirtæki sem stunda VSK-skylda starfsemi í Danmörku geta þurft að skrá sig beint eða í gegnum danskan fulltrúa, allt eftir tegund starfsemi og því hvort þau eru þegar VSK-skráð í öðru ESB-landi.

Skil á VSK og greiðslutíðni

VSK-skýrslugjöf fer fram rafrænt til Skattestyrelsen. Tíðni skilaframtala ræðst af árlegri veltu fyrirtækisins:

• smærri fyrirtæki skila VSK-yfirliti árlega
• miðlungsstór fyrirtæki skila VSK-yfirliti ársfjórðungslega
• stærri fyrirtæki skila VSK-yfirliti mánaðarlega

Í hverju VSK-framtali er tilgreint heildarupphæð útskatts af sölu og innskatts af innkaupum. Mismunurinn er annað hvort greiddur til skattyfirvalda eða endurgreiddur til fyrirtækisins ef innskattur er hærri en útskattur. Frestir til skilaframtala og greiðslu eru fastir og brot á þeim geta leitt til vaxta og viðurlaga.

VSK á landamæra- og netviðskiptum

Fyrirtæki sem stunda viðskipti yfir landamæri innan ESB eða við lönd utan ESB þurfa að fylgja sérreglum um VSK. Þetta á sérstaklega við um:

• rafræna þjónustu, stafrænar vörur og áskriftarlausnir til neytenda í Danmörku
• netverslanir sem senda vörur til danskra viðskiptavina
• þjónustu milli VSK-skráðra fyrirtækja í mismunandi löndum

Í mörgum tilvikum gildir one-stop shop (OSS) kerfi ESB fyrir rafræn viðskipti, sem gerir erlendum seljendum kleift að skila VSK í einu ESB-landi fyrir sölu til neytenda í öllum aðildarríkjum, þar á meðal Danmörku. Rétt flokkun viðskiptanna og skráning í viðeigandi kerfi er lykilatriði til að forðast tvísköttun eða rangar VSK-uppgjör.

Reikningar og formkröfur

Til að VSK-frádráttur sé heimill þurfa reikningar að uppfylla ákveðnar formkröfur samkvæmt dönskum reglum. Þar á meðal:

• fullt heiti og heimilisfang seljanda og kaupanda
• CVR-/VSK-númer seljanda (og kaupanda ef við á)
• útgáfudagur og einstakt reikningsnúmer
• lýsing á vöru eða þjónustu, magn og verð
• heildarupphæð án VSK, VSK-prósenta og VSK-upphæð

Röng eða ófullnægjandi reikningsgerð getur leitt til þess að innskattur sé ekki frádráttarbær, sem getur hækkað raunverulegan kostnað fyrirtækisins. Því er mikilvægt að bókhaldskerfi og innri verkferlar styðji dönsku VSK-reglurnar frá upphafi.

VSK-endurgreiðsla til erlendra fyrirtækja

Erlend fyrirtæki sem bera VSK-kostnað í Danmörku án þess að vera VSK-skyld þar geta í ákveðnum tilvikum sótt um endurgreiðslu dansks VSK. Ferlið og skilyrðin ráðast af því hvort fyrirtækið er staðsett innan ESB eða utan. Almennt þarf að leggja fram rafræna umsókn, fylgja formkröfum um reikninga og sýna fram á að viðkomandi kostnaður tengist atvinnurekstri.

Rétt meðferð virðisaukaskatts í Danmörku er lykilatriði fyrir rekstraröryggi, lausafjárstöðu og samræmi við lög. Fyrirtæki sem starfa á dönskum markaði, hvort sem þau eru innlend eða erlend, ættu að tryggja að VSK-skil, reikningsgerð og bókhald taki mið af dönskum reglum og þeim sértæku reglum sem gilda um þeirra starfsemi.

Hvað felst í bakreikningsaðferðinni (reverse charge)?

Bakreikningsaðferðin, svokölluð reverse charge, er sérregla í dönsku virðisaukaskattakerfi sem flytur skylduna til að reikna og greiða VSK frá seljanda yfir á kaupanda. Markmiðið er að einfalda viðskipti milli landa innan ESB og draga úr skattasniðgöngu, sérstaklega þegar erlendir þjónustuveitendur eða birgjar selja til danskra fyrirtækja.

Í stað þess að erlendi seljandinn leggi dönskum VSK ofan á reikninginn, reiknar danska fyrirtækið sjálft út VSK af viðskiptinu og skráir hann bæði sem útskattan og innskattan í VSK-skýrslu sinni. Fyrir VSK-skylt fyrirtæki með fullan frádráttarrétt verður nettóáhrifin oft engin, en skráningin er engu að síður skylda.

Hvenær gildir bakreikningsaðferðin í Danmörku?

Bakreikningsaðferðin er einkum notuð í eftirfarandi tilvikum:

• þjónusta sem veitt er af erlendu fyrirtæki til dansks VSK-skylds fyrirtækis (B2B) innan ESB
• tiltekin vara- og þjónustukaup frá fyrirtækjum utan ESB, þar sem danska fyrirtækið þarf að reikna danskan VSK
• tiltekin innlend viðskipti í Danmörku, t.d. í byggingariðnaði, þar sem ábyrgð á VSK er færð frá undirverktaka til aðalverktaka

Almenna VSK-prósentan í Danmörku er 25% og er hún einnig notuð þegar VSK er reiknaður samkvæmt bakreikningsaðferðinni, nema viðskiptin falli undir undanþágu frá VSK.

Hvernig virkar bakreikningsaðferðin í framkvæmd?

Þegar danskt fyrirtæki kaupir þjónustu eða vöru sem fellur undir bakreikningsaðferðina:

1. Seljandi gefur út reikning án dansks VSK og merkir hann sem „reverse charge“ eða með samsvarandi texta samkvæmt ESB-reglum.
2. Kaupandinn (danska fyrirtækið) reiknar sjálft út 25% VSK af skattstofninum (reikningsfjárhæð).
3. Upphæðin er skráð sem útskattur í dönsku VSK-skýrslunni.
4. Sama upphæð er, að uppfylltum skilyrðum, skráð sem innskattur og dregin frá, þannig að nettógreiðsla verður núll.

Ef danska fyrirtækið hefur ekki fullan frádráttarrétt fyrir innskatt (t.d. vegna undanþeginna starfsemi eins og heilbrigðisþjónustu, fjármálaþjónustu eða trygginga) getur hluti eða allur VSK, sem reiknaður er með bakreikningsaðferð, orðið að raunverulegum kostnaði.

Dæmi um bakreikningsaðferð í Danmörku

Danskt VSK-skylt fyrirtæki kaupir ráðgjafaþjónustu frá fyrirtæki í öðru ESB-landi fyrir 10.000 DKK. Erlendi ráðgjafinn gefur út reikning án VSK og tilgreinir að um reverse charge sé að ræða. Danska fyrirtækið:

• reiknar 25% VSK af 10.000 DKK, þ.e. 2.500 DKK
• skráir 2.500 DKK sem útskatt í VSK-skýrslu
• skráir 2.500 DKK sem innskatt, að því gefnu að þjónustan tengist VSK-skyldri starfsemi

Ef fyrirtækið hefur fullan frádráttarrétt verður nettóáhrif á VSK 0 DKK, en viðskiptin verða samt að koma fram í VSK-skýrslu.

Skyldur danskra fyrirtækja í tengslum við reverse charge

Fyrirtæki í Danmörku sem falla undir bakreikningsaðferðina þurfa að:

• vera skráð í dönsku VSK-skránni ef þau stunda VSK-skylda starfsemi yfir lögbundnum veltumörkum
• tryggja að reikningar frá erlendum birgjum séu rétt merktir og innihaldi VSK-númer beggja aðila þegar við á
• reikna og skrá VSK rétt í dönsku VSK-skýrslunni fyrir hvert uppgjörstímabil
• geyma skjöl og reikninga í samræmi við dönsk bókhalds- og skattskilareglur

Rangar eða vangoldnar skráningar geta leitt til álags, vaxta og stjórnvaldssekta frá dönsku skattyfirvöldum (Skattestyrelsen), sérstaklega ef um kerfisbundnar villur eða vanrækslu er að ræða.

Hverjir þurfa sérstaklega að huga að bakreikningsaðferðinni?

Bakreikningsaðferðin snertir sérstaklega:

• erlend fyrirtæki sem selja þjónustu eða tilteknar vörur til danskra fyrirtækja án þess að vera VSK-skráð í Danmörku
• dönsk fyrirtæki sem kaupa reglulega þjónustu frá ESB-löndum eða utan ESB, t.d. hugbúnaðarleyfi, ráðgjöf, markaðsþjónustu eða stafrænar lausnir
• fyrirtæki í bygginga- og mannvirkjageiranum, þar sem sérreglur um reverse charge geta gilt í undirverktakatengslum

Rétt beiting bakreikningsaðferðarinnar er lykilatriði til að tryggja að VSK-skil í Danmörku séu í samræmi við lög og að fyrirtæki forðist óþarfa áhættu og kostnað vegna leiðréttinga og eftiráúttektar skattyfirvalda.

Vörugjöld og sértækir neysluskattar

Í Danmörku eru, auk almennra skatta og virðisaukaskatts, innheimt ýmis vörugjöld og sértækir neysluskattar. Þessir skattar leggjast á tilteknar vörur og þjónustu, oft í tengslum við heilsuvernd, umhverfissjónarmið eða orkunotkun. Fyrirtæki sem starfa á dönskum markaði þurfa að þekkja þessar álögur vel, þar sem þær geta haft veruleg áhrif á verðlagningu, samninga og rekstrarkostnað.

Vörugjöld og sértækir neysluskattar eru yfirleitt reiknaðir annaðhvort sem föst krónutala á einingu (til dæmis á lítra, kíló eða kWh) eða sem hlutfall af verði. Skattskyldan liggur oftast hjá framleiðanda eða innflytjanda, en kostnaðurinn endurspeglast að lokum í verði til neytenda.

Helstu flokkar vörugjalda í Danmörku

Algengustu vörugjöld og sértæku neysluskattarnir í Danmörku ná meðal annars til eftirfarandi flokka:

• Áfengis- og tóbaksgjöld
• Sykrir og sykraðir drykkir
• Orku- og umhverfisgjöld (rafmagn, gas, eldsneyti o.fl.)
• CO₂-gjöld og aðrir loftslags­tengdir skattar
• Gjöld á ákveðnar umbúðir og plast
• Gjöld á spilavíti og tiltekna afþreyingu

Hver flokkur hefur sínar eigin reglur, undanþágur og skráningarskyldu. Fyrirtæki þurfa oft að skila sérstöku framtali fyrir viðkomandi gjöld, aðskildu frá almennum VSK-skýrslum.

Áfengis- og tóbaksgjöld

Áfengisgjöld í Danmörku eru að mestu leyti magntengd og reiknuð eftir tegund og áfengisinnihaldi. Til dæmis eru gjöld á bjór og léttvín yfirleitt reiknuð á hvern hektólítra miðað við prósentu áfengis, en sterk vín bera hærri gjöld á lítra. Tóbaksgjöld leggjast á sígarettur, vindla, neftóbak og aðrar tóbaksvörur, oft sem föst krónutala á einingu ásamt hlutfalli af smásöluverði.

Innflytjendur og heildsalar á áfengi og tóbaki þurfa að vera skráðir hjá dönsku toll- og skattyfirvöldum og bera ábyrgð á réttum útreikningi og skilum gjaldanna. Rangar merkingar á áfengismagni eða fjölda eininga geta leitt til verulegra álags og sekta.

Gjöld á sykur og sykraða drykki

Danmörk leggur sértæk gjöld á tilteknar sykraðar vörur og drykki. Gjöldin geta verið mismunandi eftir tegund drykkjar, innihaldi sykurs eða sætu og því hvort um sé að ræða gosdrykki, orkudrykki eða aðrar sykraðar vörur. Markmiðið er að draga úr neyslu sykraðra drykkja og styðja við lýðheilsu.

Framleiðendur og innflytjendur slíkra vara þurfa að halda nákvæma skrá yfir magn, innihald og dreifingu til að geta reiknað gjöldin rétt. Í sumum tilvikum gilda undanþágur, til dæmis fyrir vörur sem eingöngu eru notaðar í iðnaðarframleiðslu eða útflutning.

Orku- og umhverfisgjöld

Orkutengd vörugjöld eru einn umfangsmesti flokkur sértækra neysluskatta í Danmörku. Þau ná meðal annars til:

• rafmagns
• náttúrugass og annarra gastegunda
• olíu og dísilolíu
• bensíns og annarra eldsneyta
• kol- og hitunarvara

Gjöldin eru yfirleitt reiknuð á einingu orku (t.d. á kWh, lítra eða kíló) og geta verið mismunandi eftir notkun, til dæmis hvort um er að ræða heimili, almennan rekstur eða orkufrekan iðnað. Til viðbótar við orku­gjöld eru innheimt CO₂-gjöld sem taka mið af kolefnislosun við notkun orkunnar.

Sum fyrirtæki, sérstaklega í orkufrekum greinum, geta fengið endurgreiddan hluta orku- og CO₂-gjalda eða notið lægri gjaldflokka, að því gefnu að þau uppfylli ákveðin skilyrði, svo sem orkusparnaðaraðgerðir eða þátttöku í viðurkenndum umhverfiskerfum.

CO₂-gjöld og loftslags­tengdir skattar

CO₂-gjöld í Danmörku leggjast á ýmis eldsneyti og orkuform eftir því hversu mikið þau losa af gróðurhúsalofttegundum. Gjöldin eru yfirleitt reiknuð á hvert tonn af CO₂-ígildi og innheimt í gegnum eldsneytis- og orkugjöld. Þannig er hvatt til notkunar orkusparandi tækni og endurnýjanlegra orkugjafa.

Fyrirtæki sem taka þátt í evrópska losunarheimildakerfinu (EU ETS) lúta sérstöku regluverki, þar sem hluti kolefnisálagsins er stjórnað í gegnum kauphallir á losunarheimildum. Samspil CO₂-gjalda og ETS-kerfisins getur verið flókið og mikilvægt er að meta heildaráhrif á rekstur og fjárfestingar.

Gjöld á umbúðir, plast og tilteknar vörur

Til að draga úr úrgangi og mengun eru í Danmörku innheimt gjöld á ákveðnar umbúðir og plastvörur. Þetta geta verið gjöld á einnota plastumbúðir, burðarpoka, drykkjarumbúðir og aðrar vörur sem hafa veruleg umhverfisáhrif.

Í sumum tilvikum eru gjöldin tengd skilakerfum, til dæmis endurgreiðslukerfi fyrir drykkjarumbúðir, þar sem neytendur greiða tryggingargjald við kaup og fá það endurgreitt við skil. Fyrirtæki sem setja slíkar vörur á markað þurfa að skrá sig í viðeigandi kerfi, merkja vörur samkvæmt reglum og skila reglulegum skýrslum um magn og tegundir umbúða.

Hvernig fyrirtæki eiga að nálgast vörugjöld og sértæka neysluskatta

Fyrirtæki sem flytja inn, framleiða eða selja vörur sem falla undir dönsk vörugjöld þurfa að:

• kanna nákvæmlega hvort vörur þeirra séu skattskyldar og undir hvaða gjaldflokk þær falla
• skrá sig hjá dönskum skattyfirvöldum sem gjaldskyldir aðilar þar sem það á við
• setja upp innra eftirlit og bókhaldskerfi sem tryggja rétta skráningu magns, innihalds og sölu
• skila framtölum og greiða gjöld innan lögboðinna fresta
• meta hvort mögulegt sé að nýta undanþágur eða endurgreiðslur, til dæmis vegna útflutnings eða orkufreks iðnaðar

Röng flokkun vöru eða vanræksla á skráningu getur leitt til eftirálagningar, vaxta og sekta. Því er mikilvægt að leita sér sérfræðiráðgjafar þegar vafi leikur á gjaldskyldu eða útreikningi.

Vörugjöld og sértækir neysluskattar í Danmörku eru síbreytilegt svið, sérstaklega á sviði umhverfis- og loftslagstengdra álaga. Fyrirtæki sem fylgjast vel með breytingum á lögum og reglugerðum og aðlaga reksturinn tímanlega draga úr áhættu og geta jafnframt nýtt sér hvata og ívilnanir sem tengjast grænni umbreytingu.

Tvísköttunarsamningar Danmerkur við önnur lönd

Danmörk hefur gert fjölda tvísköttunarsamninga við önnur ríki til að koma í veg fyrir að sömu tekjur séu skattlagðar tvisvar – bæði í Danmörku og í heimalandi skattyfirvalda eða búsetulands. Samningarnir byggja almennt á líkani OECD og gilda yfirleitt um tekjuskatt einstaklinga og lögaðila, þ.m.t. launatekjur, atvinnurekstrartekjur, arð, vexti, þóknanir og söluhagnað.

Markmið tvísköttunarsamninga er að:

• forðast tvísköttun sömu tekna
• skilgreina hvaða ríki hefur frumskattheimturétt á tilteknum tekjum
• draga úr skattahindrunum í alþjóðaviðskiptum og ráðningum
• koma í veg fyrir skattsvik og misnotkun skattakerfa

Í flestum tilvikum er Danmörk heimilisfestisríki (residence state) fyrir einstaklinga og fyrirtæki sem búa og starfa þar, en hitt ríkið er upprunaríki tekna (source state). Samningarnir kveða þá á um hvort Danmörk, hitt ríkið eða bæði mega leggja skatt á tilteknar tekjur, og hvernig Danmörk á að koma í veg fyrir tvísköttun, til dæmis með frádrætti erlends skatts eða undanþágu að hluta.

Helstu meginreglur í tvísköttunarsamningum Danmerkur

Almennt er farið eftir eftirfarandi meginreglum:

• Launatekjur: Laun eru yfirleitt skattlögð í því ríki þar sem vinnan er unnin. Ef viðvera í Danmörku er styttri en 183 dagar á 12 mánaða tímabili og launin eru greidd af erlendum launagreiðanda án fasta starfsstöðvar í Danmörku, getur heimilisfestisríkið haldið skattheimtunni. Sé 183 daga reglan rofin, fær Danmörk yfirleitt skattheimturétt.
• Atvinnurekstrartekjur fyrirtækja: Fyrirtæki er almennt aðeins skattlagt í heimilisfestisríki nema það hafi fasta starfsstöð (permanent establishment) í hinu ríkinu, t.d. skrifstofu, verkstæði eða byggingaverkefni sem stendur yfir í tiltekinn lágmarkstíma samkvæmt samningnum. Tekjur sem tengjast fastri starfsstöð í Danmörku eru þá skattlagðar í Danmörku með 22% fyrirtækjaskatti.
• Arður: Samningarnir takmarka yfirleitt heimarétt upprunaríkis til að leggja staðgreiðsluskatt á arð. Í mörgum samningum er hámarkið 0–15% eftir eignarhlutfalli móttakanda. Danmörk beitir síðan undanþágu eða frádrætti erlends skatts þegar danskir íbúar fá arð frá útlöndum.
• Vextir og þóknanir: Vextir og þóknanir (royalties) eru oftast skattlagðar í heimilisfestisríki móttakanda, en samningarnir geta heimilað takmarkaðan staðgreiðsluskatt í upprunaríki, t.d. með hámarki 0–10%. Nákvæm prósenta fer eftir viðkomandi samningi.
• Söluhagnaður: Hagnaður af sölu hlutabréfa og annarra eigna er yfirleitt skattlagður í heimilisfestisríki, nema um sé að ræða fasteignir eða eignir sem tengjast fastri starfsstöð í hinu ríkinu. Fasteignahagnaður er nánast alltaf skattlagður í því ríki þar sem fasteignin er staðsett.
• Lífeyrir og almannatryggingar: Samningar greina oft á milli opinbers og einkarekins lífeyris. Opinber lífeyrir og greiðslur frá ríkinu eru oft skattlagðar í greiðsluríkinu, en einkalífeyrir í heimilisfestisríki móttakanda, nema samningur kveði á um annað.

Aðferðir til að koma í veg fyrir tvísköttun í Danmörku

Þegar tekjur eru skattlagðar bæði í Danmörku og í hinu samningsríkinu beitir Danmörk aðferðum sem skilgreindar eru í tvísköttunarsamningnum. Algengustu aðferðirnar eru:

• Frádráttaraðferð (credit method): Erlendur skattur, sem greiddur er samkvæmt lögum og samningi, er dreginn frá danskri skattgreiðslu af sömu tekjum. Frádrátturinn má þó ekki vera hærri en danski skatturinn af viðkomandi tekjum.
• Undanþágu­aðferð (exemption method): Tekjur sem hafa verið skattlagðar í hinu ríkinu eru að hluta eða að fullu undanþegnar dönskum tekjuskatti, en geta haft áhrif á skatthlutfall (progression) á aðrar tekjur.

Hvaða aðferð er notuð fer eftir ákvæðum hvers samnings. Fyrir einstaklinga og fyrirtæki skiptir þetta miklu máli fyrir heildarskattbyrði og þarf að skoða hvert tilvik sérstaklega.

Hvernig á að nýta tvísköttunarsamning í reynd?

Til að nýta rétt samkvæmt tvísköttunarsamningi þarf yfirleitt að:

• skrá allar erlendar tekjur í dönsku skattframtali (árlegt skattemelding)
• gefa upp í hvaða landi tekjurnar urðu til og hvers eðlis þær eru
• halda eftir staðfestingum á erlendum skattgreiðslum (t.d. staðgreiðsluyfirlit, skattframtöl, kvittanir)
• tryggja að búsetustaða (heimilisfesti) sé rétt skilgreind samkvæmt samningnum

Ef um er að ræða laun, lífeyri eða aðrar tekjur sem erlendur aðili heldur eftir staðgreiðsluskatti af, er mikilvægt að kanna hvort:

• viðkomandi ríki hafi tvísköttunarsamning við Danmörku
• staðgreiðsluskattur sé innan heimilaðs hámarks samkvæmt samningnum
• mögulegt sé að sækja um endurgreiðslu ofgreidds erlends skatts hjá skattyfirvöldum hins ríkisins

Tvísköttunarsamningar og starfsmenn með alþjóðlegar tekjur

Fyrir erlenda starfsmenn í Danmörku og Dani sem starfa tímabundið erlendis skipta tvísköttunarsamningar miklu máli. Þeir hafa áhrif á:

• hvort laun eru skattlögð í Danmörku, í hinu landinu eða í báðum
• hvort 183 daga reglan á við og hvernig dvalartími er reiknaður
• hvort Danmörk veitir undanþágu eða frádrátt fyrir erlendum skatti
• hvort lífeyrisiðgjöld og lífeyrisgreiðslur eru skattlögð í Danmörku eða erlendis

Starfsmenn sem vinna á milli landa, t.d. sjómenn, flugáhafnir, ráðgjafar eða stjórnendur með tímabundin verkefni erlendis, þurfa sérstaklega að skoða ákvæði samningsins um launatekjur, fasta starfsstöð og sérstakar starfsstéttir.

Hvar er hægt að finna upplýsingar um tvísköttunarsamninga Danmerkur?

Skattyfirvöld í Danmörku birta yfirlit yfir alla gildandi tvísköttunarsamninga og túlkun þeirra. Þar má finna:

• lista yfir ríki sem hafa tvísköttunarsamning við Danmörku
• texta samninganna, þar á meðal ákvæði um laun, arð, vexti, þóknanir og lífeyri
• leiðbeiningar um hvernig á að sækja um frádrátt eða undanþágu vegna erlends skatts

Vegna þess að samningar eru mismunandi eftir löndum og geta verið uppfærðir með viðbótarbókunum er mikilvægt að styðjast við nýjustu útgáfu viðkomandi samnings og túlkun skattyfirvalda þegar metið er hvernig skattlagning fer fram í tilteknu tilviki.

Skattlagning erlendra starfsmanna og útsendra í Danmörku

Erlendir starfsmenn og útsendir sérfræðingar í Danmörku falla undir sértækar reglur sem ráða því hvar og hvernig tekjur þeirra eru skattlagðar. Mikilvægt er að greina á milli þess hvort viðkomandi telst skattalega heimilisfastur í Danmörku eða aðeins skattskyldur af tilteknum tekjum sem tengjast vinnu eða starfsemi í landinu.

Almennt gildir að einstaklingur verður ótakmarkað skattskyldur í Danmörku þegar hann hefur fasta búsetu þar eða dvelur í landinu samfellt í meira en 6 mánuði, þar með talið styttri tímabil fjarveru. Þá eru allar heimstekjur viðkomandi, bæði frá Danmörku og öðrum löndum, teknar með í dönsku skattframtali. Ef dvölin er styttri eða engin föst búseta myndast, er einstaklingur yfirleitt aðeins takmarkað skattskyldur af tekjum sem eiga uppruna í Danmörku, til dæmis launum fyrir vinnu sem unnin er á dönsku yfirráðasvæði.

Launatekjur erlendra starfsmanna fyrir vinnu í Danmörku eru að jafnaði skattskyldar þar, óháð því hvar launagreiðandi er skráður. Ef starfsmanninum er greitt af erlendu fyrirtæki án fasta starfsstöðvar í Danmörku, getur þó komið til undantekninga samkvæmt tvísköttunarsamningum. Í slíkum tilvikum skiptir máli hversu lengi starfsmaðurinn dvelur í Danmörku og hvort erlenda fyrirtækið telst hafa fasta starfsstöð í landinu samkvæmt dönskum reglum.

Fyrir erlenda sérfræðinga og útsenda starfsmenn getur svokölluð sérfræðiskattlagning (oft kölluð 27% kerfið) verið sérstaklega mikilvæg. Kerfið gerir kleift að skattleggja launatekjur með föstum tekjuskatti að 27% að viðbættu skyldutryggingargjaldi (AM-bidrag) að 8%, sem samsvarar heildarálagi sem er lægra en hefðbundin stigskipt skattlagning. Þessi sérstöku kjör gilda í tiltekinn hámarkstíma, að jafnaði í nokkur ár, og eru bundin ströngum skilyrðum.

Til að nýta sér sérfræðiskattlagningu þarf meðal annars að uppfylla ákveðin lágmarkslaunaskilyrði á ársgrundvelli (fyrir fullt starf), sem miðast við föst laun án bónusa, lífeyrisframlaga og annarra hlunninda að tilteknu marki. Einnig má viðkomandi ekki hafa verið ótakmarkað skattskyldur í Danmörku á tilteknu tímabili á undan, og starfshlutverkið þarf að teljast sérhæft eða stjórnunarlegt. Umsókn um sérfræðiskattlagningu er yfirleitt lögð fram í samvinnu við launagreiðanda og þarf að vera samþykkt af dönskum skattyfirvöldum áður en lægri skatthlutfallið er beitt.

Útsendir starfsmenn, sem starfa formlega hjá erlendu fyrirtæki en vinna tímabundið í Danmörku, þurfa einnig að huga að tryggingastöðu sinni. Í mörgum tilvikum halda þeir áfram að greiða almannatryggingagjöld í heimalandi sínu samkvæmt EES-reglum eða tvíhliða samningum, en eru samt skattskyldir af launum í Danmörku. Þá er mikilvægt að framvísa viðeigandi vottorðum um tryggingastöðu til að forðast tvöfalda greiðsluskyldu í almannatryggingakerfum.

Skattlagning erlendra starfsmanna tengist oft tvísköttunarsamningum milli Danmerkur og heimalands starfsmannsins. Slíkir samningar ráða því í hvaða landi launatekjur, bónusar, kaupréttir og aðrar starfstekjur eru skattlagðar, og hvernig koma á í veg fyrir tvísköttun. Algengt er að tekjur séu skattlagðar í því landi þar sem vinnan er raunverulega unnin, en heimalandið veitir undanþágu eða frádrátt fyrir skatt sem greiddur hefur verið í Danmörku.

Erlendir starfsmenn þurfa yfirleitt að fá danskt kennitölu­númer (CPR) og skattskráningu (skattekort) áður en þeir hefja störf. Launagreiðandi notar skattekortið til að halda eftir réttu skatthlutfalli og tryggingagjaldi við hverja útborgun. Ef skattekort vantar er hætta á að laun séu skattlögð með háu staðgengilshlutfalli, sem leiðir til tímabundins ofgreidds skatts sem þarf síðar að endurreikna í árlegu uppgjöri.

Í lok tekjuárs fá erlendir starfsmenn, líkt og aðrir í Danmörku, yfirlit frá skattyfirvöldum með upplýsingum um skráðar tekjur, frádrætti og áætlaðan endanlegan skatt. Mikilvægt er að yfirfara þessar upplýsingar vandlega, sérstaklega ef viðkomandi hefur unnið í fleiri en einu landi á sama ári eða fengið tekjur sem falla undir tvísköttunarsamning. Rétt leiðrétting og tímanleg skil geta komið í veg fyrir óvæntar eftirálögur eða tafir á endurgreiðslu skatts.

Skattframtal, skilafrestir og greiðslufyrirkomulag í Danmörku

Í Danmörku byggist allt skattframtals- og greiðslufyrirkomulag á rafrænum lausnum hjá Skattestyrelsen (SKAT). Flest samskipti fara fram í gegnum vefinn skat.dk og stafræna pósthólfið e-Boks. Bæði einstaklingar og fyrirtæki þurfa að fylgja ákveðnum skilafrestum og greiðsludögum til að forðast álag og vexti.

Skattframtal einstaklinga – árleg uppgjör

Allir sem hafa skattskyldar tekjur í Danmörku fá árlega drög að skattframtali, svokallað årsopgørelse. Það byggir á upplýsingum sem atvinnurekendur, lífeyrissjóðir, bankar og aðrir aðilar senda sjálfkrafa til skattyfirvalda. Skattaðili ber þó alltaf ábyrgð á að gögnin séu rétt.

Yfirleitt opnast ársuppgjörið í mars. Frá þeim tíma hefur skattaðili ákveðinn frest til að leiðrétta upplýsingar, bæta við frádrætti og staðfesta framtalið. Fresturinn er mismunandi eftir því hvort um er að ræða einstakling með einfaldar tekjur eða sjálfstætt starfandi, en almennt þarf að ljúka leiðréttingum á vorin. Ef ekkert er gert, telst drögin samþykkt að fresti liðnum.

Forskatteplan (forskudsopgørelse) – áætlaður skattur ársins

Áður en tekjuárið hefst gefur Skattestyrelsen út áætlað skattframtal, forskudsopgørelse. Þar er gert ráð fyrir væntanlegum tekjum, frádrætti og sköttum fyrir komandi ár. Þessi áætlun ræður því hversu mikið er dregið af launum í staðgreiðslu hverju sinni.

Ef tekjur eða aðstæður breytast, til dæmis við atvinnuskipti, flutning, breytingu á ferðakostnaði eða vöxtum af lánum, er mikilvægt að uppfæra forskatteplan á skat.dk. Rétt og uppfært forskatteplan dregur úr líkum á óvæntum endurgreiðslum eða bakreikningi þegar ársuppgjörið er gert.

Skilafrestir og greiðsludagar fyrir einstaklinga

Skattframtal einstaklinga fylgir föstum tímamörkum. Helstu atriði eru:

• Ársuppgjör opnast að jafnaði í mars og þarf þá að yfirfara og leiðrétta upplýsingar innan tilgreinds frests á vorin.
• Ef niðurstaðan sýnir ofgreiddan skatt er hann venjulega endurgreiddur sjálfkrafa inn á bankareikning skattaðila eftir að framtalið hefur verið samþykkt.
• Ef niðurstaðan sýnir vangreiddan skatt er annað hvort innheimt ein greiðsla eða skipting í nokkrar afborganir yfir árið, eftir upphæð og reglum Skattestyrelsen.

Vangreiddur skattur ber vexti og/eða álag eftir því hvenær hann er greiddur. Því er hagkvæmt að bregðast fljótt við ef ljóst er að staðgreiðsla hefur verið of lág.

Skattgreiðslur launþega – staðgreiðsla og skattekort

Launþegar í Danmörku greiða skatt að mestu í gegnum staðgreiðslu. Atvinnurekandi heldur eftir skatti og greiðir hann beint til Skattestyrelsen á grundvelli rafræns skattekorts starfsmannsins. Skattekortið inniheldur persónuafslátt, áætlaðar tekjur og aðra þætti sem hafa áhrif á skattprósentuna.

Ef starfsmaður er með fleiri en einn atvinnurekanda er mikilvægt að rétt skattekort sé tengt hverjum launagreiðanda, annars getur komið til vangreiðslu eða ofgreiðslu skatta. Breytingar á skattekorti eru gerðar á skat.dk og taka yfirleitt gildi fljótt.

Skattframtal og greiðslur fyrirtækja

Fyrirtæki í Danmörku skila bæði tekjuskatti og virðisaukaskatti samkvæmt ákveðnu fyrirkomulagi. Skattframtal fyrirtækja er að mestu rafrænt og fer fram í gegnum sérstök fyrirtækjakerfi Skattestyrelsen.

Helstu atriði varðandi fyrirtækjaskatt eru:

• Fyrirtækjaskattur er reiknaður af hagnaði ársins samkvæmt gildandi skatthlutfalli.
• Fyrirtæki greiða yfirleitt fyrirframgreiðslur (aconto) á tekjuskatti tvisvar á ári, byggðar á áætluðum hagnaði.
• Endanleg uppgjör fer fram þegar ársreikningur og skattframtal liggja fyrir, og þá kemur í ljós hvort greiða þarf viðbót eða fá endurgreiðslu.

Skilafrestir fyrirtækja ráðast af rekstrarformi og stærð. Fyrirtæki með bókhalds- og reikningsársuppgjör þurfa að gæta að því að samræma skil á ársreikningi, skattframtali og virðisaukaskatti.

Greiðslufyrirkomulag og afborganir

Ef skattaðili – einstaklingur eða fyrirtæki – getur ekki greitt skatt í einu lagi, er stundum hægt að semja um afborgun eða greiðsluáætlun. Slíkar áætlanir eru þó háðar samþykki Skattestyrelsen og bera yfirleitt vexti og/eða álag.

Greiðslur fara að mestu fram rafrænt, annað hvort með sjálfvirkum millifærslum, netskatti eða greiðsluseðlum. Mikilvægt er að nota rétt tilvísunarnúmer (OCR) til að greiðslan bókist rétt.

Viðurlög, álag og vextir

Vanræksla á að skila skattframtali eða greiða skatta á réttum tíma getur leitt til viðurlaga. Algengustu afleiðingar eru:

• dagsektir eða fast álag vegna seinkaðra skilaframtala
• vextir á vangreiddum sköttum frá gjalddaga til greiðsludags
• viðbótarálag ef upplýsingar eru rangar eða vantar, sérstaklega ef um er að ræða ítrekuð eða veruleg frávik

Skattaðilar bera alltaf ábyrgð á því að upplýsingar í framtali séu réttar, jafnvel þótt þær komi sjálfkrafa frá þriðja aðila. Því er mikilvægt að fara vandlega yfir ársuppgjör, forskatteplan og öll gögn sem liggja til grundvallar útreikningi skatta í Danmörku.

Orðalisti yfir mikilvæg hugtök í dönsku skattkerfi

Danska skattkerfið notar fjölda sértækra hugtaka sem gott er að þekkja, sérstaklega ef þú vinnur, rekur fyrirtæki eða býrð hluta ársins í Danmörku. Hér fyrir neðan er stuttur orðalisti yfir algengustu hugtökin sem koma fram í samskiptum við Skattestyrelsen og í dönskum skattframtölum.

CPR-númer

CPR-númer (personnummer) er danska kennitalan þín. Hún er forsenda þess að geta fengið skattaðila, skrá sig í skattemappe hjá Skattestyrelsen, fengið laun, opnað bankareikning og nýtt skattaívilnanir. Allir sem búa og vinna löglega í Danmörku þurfa CPR-númer.

Skattkort (skattekort)

Skattkort er rafræn skráning hjá Skattestyrelsen sem segir atvinnurekanda þínum hvaða skatthlutfall og hvaða persónuafslátt á að beita á launin þín. Ef skattkortið er rangt stillt geturðu annað hvort greitt of háan eða of lítinn skatt yfir árið. Skattkortið er uppfært í gegnum vefsíðu Skattestyrelsen (TastSelv).

Persónuafsláttur (personfradrag)

Persónuafsláttur er skattafsláttur sem allir skattskyldir einstaklingar í Danmörku eiga rétt á. Afslátturinn lækkar tekjuskattsgreiðslur þínar upp að ákveðnu hámarki á ári. Persónuafsláttur er sjálfkrafa tekinn með í útreikningum á skattkortinu þínu og dreifist yfir árið í gegnum launaseðlana.

AM-bidrag (arbejdsmarkedsbidrag)

AM-bidrag er skyldubundið 8% gjald sem dregið er af launum áður en tekjuskattur er reiknaður. Þetta gjald rennur til danska vinnumarkaðskerfisins og er greitt af flestum tegundum atvinnutekna. Þegar talað er um skattskyldar tekjur er oft gerður greinarmunur á tekjum fyrir og eftir AM-bidrag.

Kommuneskat og kirkjuskattur

Kommuneskat er sveitarfélagsskattur sem greiddur er til þess sveitarfélags sem þú ert skráður í. Hlutfallið er mismunandi eftir sveitarfélögum. Að auki greiða sumir kirkjuskatt (kirkeskat) til þjóðkirkjunnar, sem er valkvætt og fer eftir því hvort þú ert skráður í kirkjuna.

Bundskattur og topskattur

Bundskattur er ríkisskattur sem allir greiða af tekjum sínum yfir ákveðnu lágmarki. Topskattur er viðbótarskattur á hærri tekjur yfir ákveðnum árstekjumörkum. Þessi tvö skatthugtök skipta miklu máli þegar metið er heildarskatthlutfall tekna í Danmörku.

Skattprocent og marginalskattur

Skattprocent er heildarhlutfall skatta sem þú greiðir af tekjum, þar með talið kommuneskat, ríkisskattur og AM-bidrag. Marginalskattur er það skatthlutfall sem þú greiðir af síðustu krónunni í tekjum – hann er oft hærri en meðalskatthlutfallið og skiptir máli þegar metið er hvort aukavinna eða launahækkun borgi sig eftir skatt.

Fradrag (skattafslættir)

Fradrag eru frádráttarbær útgjöld sem lækka skattskyldar tekjur þínar. Algeng dæmi eru ferðakostnaður til og frá vinnu, vinnutengd kostnaður, iðgjöld í lífeyrissjóði og vaxtagjöld af lánum. Rétt skráning fradraga getur haft veruleg áhrif á endanlega skattgreiðslu.

Arbejdsmarkedsbidragsskattegrundlag

Þetta hugtak vísar til þeirra tekna sem AM-bidrag er reiknað af. Yfirleitt eru það launatekjur, bónusar og aðrar atvinnutengdar greiðslur. Eftir að AM-bidrag hefur verið dregið frá myndast grunnur fyrir útreikning tekjuskatts (kommuneskat, bundskattur, topskattur).

Virðisaukaskattur (moms)

Moms er danski virðisaukaskatturinn sem leggst á sölu vöru og þjónustu. Almenn moms-prósenta í Danmörku er 25%. Fyrirtæki sem eru moms-skyld þurfa að leggja moms á sölu og skila honum reglulega til Skattestyrelsen, en geta á móti dregið frá innskatt (moms á innkaupum tengdum rekstri).

Innskattur og útskattur

Útskattur er moms sem fyrirtæki innheimtir á sölu sinni til viðskiptavina. Innskattur er moms sem fyrirtækið greiðir á innkaupum sínum. Við uppgjör til Skattestyrelsen er innskatti jafnan dregið frá útskatti og mismunurinn greiddur eða endurgreiddur.

Reverse charge (bakreikningsaðferð)

Reverse charge er regla í virðisaukaskatti þar sem ábyrgð á greiðslu moms færist frá seljanda til kaupanda, oft þegar um er að ræða þverlandaviðskipti innan ESB eða tilteknar þjónustur. Fyrirtæki sem kaupir þjónustu undir reverse charge þarf sjálft að reikna og skrá bæði útskatt og innskatt í moms-uppgjöri sínu.

Selvangivelse / årsopgørelse

Selvangivelse er bráðabirgðayfirlit yfir tekjur, fradrög og áætlaða skattgreiðslu fyrir tiltekið ár. Á grundvelli þess útbýr Skattestyrelsen ársuppgjör (årsopgørelse), sem sýnir endanlega skattstöðu þína: hvort þú eigir inneign eða skuldir skatt. Mikilvægt er að yfirfara þessar upplýsingar og leiðrétta ef eitthvað vantar eða er rangt.

Forskudsopgørelse

Forskudsopgørelse er áætlun Skattestyrelsen um tekjur, fradrög og skattgreiðslur fyrir yfirstandandi ár. Hún er grundvöllur skattkortsins þíns og ákvarðar hversu mikinn skatt atvinnurekandi dregur af launum þínum. Ef tekjur eða aðstæður breytast á árinu er mikilvægt að uppfæra forskudsopgørelse til að forðast óvænta bakreikninga eða ofgreiddan skatt.

Nemandi og hlutaársíbúi (begrænset skattepligt)

Begrænset skattepligt þýðir að þú ert takmarkað skattskyldur í Danmörku, til dæmis ef þú vinnur tímabundið eða býrð aðeins hluta ársins í landinu. Þá ertu oft aðeins skattskyldur af tekjum sem tengjast Danmörku. Þetta hugtak skiptir miklu máli fyrir erlenda starfsmenn, námsmenn og útsenda starfsmenn.

Fult skattskyldur (fuld skattepligt)

Fuld skattepligt þýðir að þú ert ótakmarkað skattskyldur í Danmörku, yfirleitt vegna þess að þú ert með fasta búsetu þar eða dvelur í landinu lengur en tiltekinn dagafjölda á ári. Þá ertu almennt skattskyldur af öllum heimstekjum, nema annað leiði af tvísköttunarsamningi.

Tvísköttunarsamningur (dobbeltbeskatningsoverenskomst)

Tvísköttunarsamningar eru samningar milli Danmerkur og annarra ríkja sem eiga að koma í veg fyrir að sama tekjan sé skattlögð tvisvar. Þeir ákveða í hvaða landi tilteknar tekjur, til dæmis laun, eftirlaun eða arður, skulu skattlagðar og hvernig hitt landið á að taka tillit til þess í sínu skattuppgjöri.

Skattestyrelsen og TastSelv

Skattestyrelsen er danska skattyfirvaldið sem sér um álagningu, innheimtu og eftirlit með sköttum. TastSelv er rafræn þjónusta Skattestyrelsen þar sem einstaklingar og fyrirtæki geta skoðað forskudsopgørelse, ársuppgjör, skráð fradrög, skilað moms- og skattframtölum og fylgst með greiðslum og inneignum.

Með því að þekkja þessi hugtök er auðveldara að skilja dönsku skattgögnin þín, nýta rétt þinn til fradraga og forðast óþægilegar skattasurprísur í lok árs.

Algengar spurningar um skatta í Danmörku

Hér höfum við tekið saman algengar spurningar um skatta í Danmörku, bæði fyrir launþega, sjálfstætt starfandi og erlenda starfsmenn. Svörin byggja á dönskum skattareglum sem gilda núna og geta hjálpað þér að átta þig á helstu skyldum og réttindum þínum gagnvart Skattestyrelsen.

Hverjir eru helstu skattar sem einstaklingar greiða í Danmörku?

Einstaklingar í Danmörku greiða almennt:

• tekjuskatt til ríkisins (botnskatt og efri tekjuskatt)
• kommunuskatt (sveitarfélagaskatt)
• heilsuskatt (sundhedsbidrag er nú hluti af kommunuskatti)
• vinnumarkaðsgjald (AM-bidrag) 8% af launum fyrir skatta
• virðisaukaskatt (25%) á flestar vörur og þjónustu í neyslu

Heildarskattbyrði á launatekjur getur, með öllum gjöldum og fradráttum, numið um 37–52% eftir sveitarfélagi, tekjum og persónuafslætti.

Hvenær telst ég vera skattskyld(ur) í Danmörku?

Þú telst almennt fullskattskyld(ur) í Danmörku ef þú:

• býrð í Danmörku (lögheimili eða föst búseta), eða
• dvelur í Danmörku í 6 mánuði samfellt eða lengur, með styttri hléum

Ef þú býrð erlendis en vinnur í Danmörku geturðu verið takmarkað skattskyld(ur) af launatekjum og öðrum tekjum sem tengjast Danmörku, til dæmis leigutekjum af fasteign í landinu.

Hvernig virkar persónuafsláttur (personfradrag)?

Allir skattskyldir einstaklingar í Danmörku fá árlegan persónuafslátt sem dregst frá útreiknuðum tekjuskatti til ríkis og sveitarfélags. Afslátturinn er föst krónutala á ári og er hærri fyrir hjón eða sambúðarfólk, þar sem ónotaður afsláttur annars aðilans getur að hluta til flust yfir á hinn.

Persónuafslátturinn er sjálfkrafa tekinn með í skattreikningnum þínum á grundvelli skattakorts (skattekort), svo þú þarft ekki að sækja sérstaklega um hann.

Hver er skattekort og hvað er forskudsopgørelse?

Skattekort er rafrænt skattakort sem vinnuveitandi þinn notar til að halda eftir réttum skatti af launum. Það inniheldur upplýsingar um:

• áætlaðar árstekjur
• fradrátt (t.d. persónuafslátt, ferðakostnað, eftirlaunasparnað)
• skattprósentur og sveitarfélag

Forskudsopgørelse er fyrirfram áætlun Skattestyrelsen um tekjur og skatta fyrir yfirstandandi ár. Þú átt að uppfæra hana ef:

• þú skiptir um vinnu eða tekjur breytast verulega
• þú flytur milli sveitarfélaga
• þú byrjar eða hættir sem sjálfstætt starfandi

Hvenær fæ ég endanlegt skattframtal (årsopgørelse)?

Endanlegt skattframtal (årsopgørelse) er yfirleitt aðgengilegt á netinu hjá Skattestyrelsen í mars/apríl árið eftir tekjuárið. Þar sérðu:

• skráðar tekjur frá vinnuveitendum og bönkum
• fradrátt (t.d. ferðakostnað, stéttarfélagsgjöld, eftirlaun)
• hvort þú eigir inneign eða skuldir í skatti

Ef þú átt inni skatt er hann venjulega endurgreiddur sjálfkrafa inn á bankareikning. Ef þú skuldar skatt færðu greiðsluáætlun og frest til að greiða áður en vextir og álag bætast við.

Hverjir eru helstu fradrættir sem launþegar geta nýtt sér?

Algengir fradrættir fyrir launþega í Danmörku eru meðal annars:

• ferðakostnaður til og frá vinnu (kørsel til arbejde) yfir ákveðnum daglegum kílómetrafjölda
• stéttarfélagsgjöld og gjöld til atvinnurekendasamtaka upp að ákveðnu hámarki
• einkareknir eftirlaunasamningar (indbetaling til privat pension) innan tiltekinna marka
• vextir af lánum (t.d. húsnæðislán) að hluta til frádráttarbærir
• gjafir til viðurkenndra góðgerðarsamtaka upp að ákveðnu hámarki

Fradrættir lækka skattstofninn og þar með heildarskattinn sem þú greiðir. Mikilvægt er að skrá fradrættina rétt og innan skilafrests.

Hvernig virkar skattlagning erlendra starfsmanna í Danmörku?

Erlendir starfsmenn geta annaðhvort verið skattlagðir samkvæmt almennum reglum eða samkvæmt sérstöku forskattaðri kerfi fyrir hámenntaða sérfræðinga (kallað forskerordning eða 27% kerfið). Í því kerfi greiðir starfsmaður:

• 27% tekjuskatt af launum (auk 8% AM-bidrag)
• engin sveitarfélagaskattur á launin sem falla undir kerfið

Kerfið gildir í takmarkaðan tíma og aðeins ef ákveðin skilyrði um lágmarkslaun, ráðningarsamning og sérfræðiþekkingu eru uppfyllt. Ef skilyrðin eru ekki uppfyllt gilda almennar skattareglur.

Hvað með tvísköttun ef ég vinn í Danmörku en bý í öðru landi?

Danmörk hefur tvísköttunarsamninga við mörg lönd til að koma í veg fyrir að sama tekjan sé skattlögð tvisvar. Almennt gildir:

• launatekjur eru skattlagðar í því landi þar sem vinnan er unnin
• búsetuland tekur tillit til þess skatts með frádrætti eða undanþágu

Nákvæm regla fer eftir samningnum milli Danmerkur og heimaríkis þíns. Oft þarf að leggja fram vottorð um búsetu og tekjur til skattyfirvalda í báðum löndum.

Hver er virðisaukaskattur (moms) í Danmörku og hvenær þarf að skrá sig?

Almenn VSK-prósenta í Danmörku er 25% og gildir á flestar vörur og þjónustu. Fyrirtæki þurfa að skrá sig í VSK-kerfið ef:

• velta af skattskyldri starfsemi fer yfir tiltekið árlegt lágmark
• þau stunda viðskipti yfir landamæri innan ESB (t.d. kaupa eða selja þjónustu með reverse charge)

VSK-skýrslur eru skilaðar mánaðarlega, ársfjórðungslega eða árlega eftir stærð og veltu fyrirtækisins.

Hvað gerist ef ég gleymi að skila skattframtali eða gef upp rangar upplýsingar?

Ef þú skilar ekki skattframtali innan frests getur Skattestyrelsen:

• áætlað tekjur þínar og skatta (oft hærra en raunverulegt)
• lagt á dagsektir eða álag á vangoldinn skatt

Ef rangar upplýsingar leiða til of lágra skatta getur það haft í för með sér:

• leiðréttingu aftur í tímann
• vexti og álag á vangoldinn skatt
• í alvarlegum tilvikum, sektir eða refsingu vegna skattsvika

Það er alltaf betra að leiðrétta upplýsingar sjálfviljug(ur) eins fljótt og auðið er. Skattestyrelsen býður rafrænar leiðir til að uppfæra tekjur og fradrátt.

Hvernig get ég fengið hjálp við dönsk skattamál?

Þú getur fengið upplýsingar og leiðbeiningar hjá Skattestyrelsen í gegnum netbanka, síma eða þjónustuver. Fyrir flóknari mál, til dæmis ef þú:

• vinnur í fleiri en einu landi
• ert með tekjur af fyrirtæki, leigu eða fjárfestingum
• flytur til eða frá Danmörku á miðju ári

er oft skynsamlegt að leita til fagaðila í dönskum skatta- og bókhaldsreglum til að tryggja að þú nýtir lögleg fradrátt og forðist óþarfa áhættu gagnvart skattyfirvöldum.